کرم آسکاریس

نام علمی کرم آسکاریس، آسکاریس لومبریکوئیدس (Ascaris Lumbricoides) است که یک کرم گرد بزرگ روده ای می‌باشد. نام گذاری این کرم، به دلیل تشابه ظاهری آن با کرم خاکی معمولی با نام لومبریکوس(Lumbricus) بوده و اندازه آن در کرم ماده به 20-30 سانتی متر و کرم نر به ندرت به 30 سانتی متر می‌رسد. رنگ این کرم سفید مایل به کرم و بعضی مواقع، سفید مایل به صورتی است.

چرخه زندگی آسکاریس

در مدفوع فرد آلوده، تخم فاقد تقسیم سلولی، دفع می‌شود. تخم برای تکامل و رسیدن به مرحله عفونت زایی، نیاز به گذراندن یک دوره 2-3 هفته ای در خارج از بدن دارد.تخم می‌تواند مدت طولانی در خاک مرطوب، زنده بماند.

پس از بلع، تخم در دوازدهه باز شده و می‌تواند قبل از ورود به روده و رشد تا مرحله بالغ، مهاجرت غیرعادی را در پیش بگیرد. در این مسیر، لارو ابتدا دیواره دوازدهه را سوراخ کرده و وارد عروق خونی و لنفاوی می‌شود.

سپس به کبد، قلب و جریان خون ریوی می‌رسد. پس از ورود به آلوئول های ریه، در آنجا رشد و پوست اندازی کرده و به سمت مری حرکت کرده و در نهایت به روده کوچک می‌رسد و پس از 2-3 ماه به کرم بالغ تبدیل می‌شود.

شکل تخم انگل

تخم‌ها بیضی عرض با اندازه‌ای حدود 45-47 در 35-50 میکرومتر هستند. پوشش خارجی آلبومینی آنها، در صورت مشاهده در مدفوع تازه، توسط صفرا به رنگ قهوه ای طلایی در می‌آید.

پوسته آنها، از دو بخش خارجی و داخلی تشکیل شده است که پوسته خارجی، دارای برجستگی های ناصاف پستان مانندی هستند که مستقیما بر روی پوسته صاف و ضخیم داخلی قرار گرفته است.

علائم بیماری

شدت بیماری، به تعداد بلع تخم ها بستگی دارد. در صورت بلع تعداد کم، معمولا هیچ گاه علائم قابل تشخیصی مشاهده نمی‌شود. اما با بلع تعداد زیاد تخم، می‌تواند با ذات الریه در هنگام مهاجرت ریوی همراه با‌شد. علائم ذات الریه با حملات شبه آسم همراه است که 4-14 روز پس از آلودگی اتفاق می‌افتد

تعداد کم کرم بالغ در روده، معمولا علائمی ایجاد نمی‌کند. اما در مواردی، کرم از طریق ناحیه آمپول واتر(Ampulla of vater) به لوزالمعده، مجاری صفراوی، کیسه صفرا، کبد رسید و حتی می‌توانند موجب انسداد آپاندیس شود.

آلودگی خفیف به این انگل می‌تواند موجب سوء جذب علامت دار لاکتوز یا عدم تحمل لاکتوز در کودکان شود و عفونت های شدید، موجب انسداد روده می‌شود.

همچنین در افراد دارای انسداد روده، تب، کسالت عمومی، بزرگی و حساس شدن شکم و استفراغ نیز مشاهده می‌شود.

درمان آسکاریس

نکته قابل ملاحظه در درمان، در نظر گرفتن امکان تحریک کرم های بالغ به رفتارهای تهاجمی از جمله مهاجرت های بافتی، تخم ریزی های زیاد و…با استفاده از داروهای تحریک کننده با اثر کم بر روی کرم، می‌باشد.

به همین دلیل توصیه می‌شود، از درمان خودسرانه پرهیز کنید.

یکی از داروهای موثر بر این عفونت، آلیندازول است که یک نیتروایمیدازول بوده و به صورت برگشت ناپذیر به توبولین متصل شده و در نهایت از برداشت گلوکز توسط کرم جلوگیری می‌کند.

داروی دیگر، پیرانتیل پاموات است که یک پیریمیدین دپولاریزه کننده اتصالات عصبی عضلانی کرم است که موجب فلج انقباضی کرم ها می‌شود.

در انسداد اسفنکتر اودی(Oddi) توسط کرم آسکاریس یا مهاجرت آنها به انشعابات صفراوی، برداشت کرم ها توسط جراحی یا اندوسکوپی ضروری است.

خلاصه

آسکاریس لومبریکوئیدس (Ascaris lumbricoides) یکی از کرم‌های گرد انگلی است که در روده انسان زندگی می‌کند. آلودگی به این انگل از طریق بلع تخم‌های عفونت‌زا رخ می‌دهد. لارو پس از خروج از تخم، از دیواره روده عبور کرده و با مهاجرت به کبد و ریه‌ها، در نهایت دوباره به روده کوچک بازمی‌گردد و به کرم بالغ تبدیل می‌شود. شدت آلودگی به تعداد انگل‌ها بستگی دارد و ممکن است بدون علامت باشد یا با علائم تنفسی، اختلالات گوارشی و در موارد شدید انسداد روده همراه شود. شناخت شکل تخم آسکاریس، چرخه زندگی و عوارض این انگل در تشخیص و انتخاب درمان مناسب اهمیت دارد.